γλυκά φλάουτα: οι παγίδες της κατά λέξη μετάφρασης 2

Προχτές βλέποντας ένα πολύ ωραίο ντοκιμαντέρ στην ΕΡΤ 1, διάβασα τη φράση "όπως είπε ο Μακιαβέλι στον Πρίγκηπα".
Αλλά αυτός ο "πρίγκηπας", που στα αγγλικά είναι The Prince, στα γαλλικά Le Prince, στα ισπανικά El Príncipe και στο ιταλικό πρωτότυπο Il Principe, στα ελληνικά έχει αποδοθεί ως Ο Ηγεμών και είναι πλέον κλασικός.

Αλλά αυτά συμβαίνουν και στις καλύτερες οικογένειες. Η φίλη μου και συνάδελφος Κλεοπάτρα Ελαιοτριβιάρη, που δεν διστάζω να πω ότι είναι εξαιρετική επαγγελματίας, φέρνει η ίδια συχνά ως παράδειγμα ένα δικό της ολίσθημα: απέδωσε κάποτε την Πολιτεία του Πλάτωνα ως Δημοκρατία, γιατί παρασύρθηκε από το ισπανικό República.

Το ηθικό δίδαγμα είναι πως όταν βλέπουμε τίτλο ή ήρωες έργου (βιβλίου, ταινίας κ.λπ.), αμέσως ψάχνουμε να δούμε αν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά και πόσο καθιερωμένη είναι αυτή η μετάφραση (ή σε περίπτωση που το πρωτότυπο είναι ελληνικό, αναζητάμε φυσικά τον πρωτότυπο τίτλο).
 

nickel

Administrator
Staff member
Καλημέρα. Κανονικά θα έπρεπε να φτιάξουμε χωριστό νήμα με τίτλο «Μεταφραστικές παγίδες στους τίτλους έργων». Έχουμε κάτι παρεμφερές για τους κινηματογραφικούς τίτλους.
 

nickel

Administrator
Staff member
Επίσης, θα πρέπει να κάνουμε νήμα με τίτλο «Δεν μεταφράζονται όλα». Για παράδειγμα, υπάρχει και ο Prince που στα ελληνικά θα γίνει Πρινς.

Άκουσα τώρα στο ραδιόφωνο τον καθηγητή Μπαμπινιώτη να λέει ότι ψάχνει να βρει μια καλή απόδοση για το Facebook, για να μην το λέμε Φατσοβιβλίο (δεν άκουσα να είπε κάτι για το Φατσομπούκι). (Πρότεινε το «Προσωποδίκτυο», νομίζω). Ίσως θα έπρεπε να πούμε ότι συνήθως δεν μεταφράζουμε τις εμπορικές επωνυμίες — και όταν το κάνουμε, το κάνουμε για πλάκα. Έτσι, δεν θα γίνει ποτέ «μικρομαλακή» η Microsoft ούτε «Αυτοκίνητο του Λαού» η Volkswagen. Δεν θα πούμε «Μήλο» την Apple ή «Τριάστερο» τη Samsung. Και πάει λέγοντας.
 
Παιδιά, μην παρασύρεστε από το "carry a gun / a weapon". Στα ελληνικά, ο κόσμος δεν "κουβαλάει" όπλο.
Λέμε ότι έχει όπλο, έχει όπλο πάνω του, είναι οπλισμένος ή πολύ απλά οπλοφορεί.
 
Παιδιά, τα έχουμε ξαναπεί. I want her dead = Θέλω να πεθάνει. Άντε, γιατί γεμίσαμε νεκρόφιλους τελευταία.

Αλλά αυτό που με βασανίζει σήμερα είναι ο σκόρος. Και δυστυχώς δεν αρκεί να βάλω ναφθαλίνη.
Σε φυσιολατρικές ομάδες που συμμετέχω, [...]

Η συνέχεια εδώ:
https://lexilogia.gr/forum/showthread.php?18526
 

Earion

Moderator
Staff member
πριγκίπισσα με γαλάζιες κάλτσες

Σε βιβλίο βυζαντινής ιστορίας που απαριθμεί εξέχουσες γυναικείες προσωπικότητες:

ή η πριγκίπισσα
με τις γαλάζιες κάλτσες Άννα Κομνηνή

Donald Nicol. Οι βυζαντινές δεσποσύνες: δέκα πορτρέτα, 1250-1500. Αθήνα: Εκδόσεις Δημ. Ν. Παπαδήμα, 1996, σ 16. Μετάφραση: Στάθης Κομνηνός


Δεν νομίζω να φορούσε γαλάζιες κάλτσες η Άννα Κομνηνή· διανοούμενη ήταν, και μετείχε σε ένα ρόλο για τον οποίο απαιτούσε από τους άντρες παραπάνω εκτίμηση απ' όσο ήταν διατεθειμένοι να της χαρίσουν.

bluestocking
noun, old-fashioned uk
/ˈbluːˌstɒk.ɪŋ/ us
/ˈbluːˌstɑː.kɪŋ/

an intelligent and well-educated woman who spends most of her time studying and is therefore not approved of by some men


https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/bluestocking
 

nickel

Administrator
Staff member
Και αυτό είναι στη σελίδα 3 (του πρωτοτύπου). Αναρωτιέμαι αν στη σελίδα 8 αποκτά γαλάζιες κάλτσες και η πριγκίπισσα Θεοδώρα Ραούλαινα, παρότι κι αυτή μοναχή. Γενικώς ήταν φαίνεται μόδα εκείνου του καιρού, μια και η Δρ Τάλμποτ έγραψε ολόκληρο άρθρο: «Blue Stocking Nuns: Intellectual Life in the Convents of Late Byzantium». :-)
 

SBE

¥
Kαι βλέπω ότι οι γαλαζόκαλτσες (κι όχι οι γαλαζοαίματες) είναι πολύ παλιότερη λέξη απ' ό,τι νόμιζα: εμφανίζεται το 1790 για να περιγράψει υποτιμητικά τους θαμώνες των φιλολογικών σαλονιών που ντύνονταν ανεπίσημα. Αρχικά άντρες και γυναίκες.
Νόμιζα ότι είναι των αρχών του 20ού αιώνα, γιατί την πρωτοάκουσα σε σχέση με τις γυναίκες στα πανεπιστήμια.
Πάντως, όταν πρωτοήρθα Αγγλία παρατήρησα ότι οι γυναίκες που πήγαιναν για δουλειά στα γραφεία φοράγανε μπλε καλτσόν, συνήθως μεσαίας διαφάνειας, που δεν ήταν και τόσο συνηθισμένο αλλού. Ιστορικό κατάλοιπο;
 
"Draw some blood!" κραυγάζει ένας άσπονδος φίλος ενώ κάποιος κάνει τατουάζ.
Τι θέλει να πει; Όχι βέβαια "Ζωγράφισε λίγο αίμα" αλλά "Κάν' τον να ματώσει".
Draw blood = ματώνω, προκαλώ αιματοχυσία.
 
Top