metafrasi banner

Η λέξη της χρονιάς


Staff member
American Name Society: Names of the Year for 2012

The American Name Society voted “Sandy” Name of the Year for 2012 at its annual meeting in Boston, MA, on January 4.

Sandy,” the name of the hurricane or “superstorm” which devasted New Jersey and New York in late October, was cited for its historical importance and the use of the phrase “Superstorm Sandy” to create a memorable name which will bring to mind this event for years to come.

Donna Lillian, incoming President of the American Name Society, said “Sandy is also memorable because of its association with the sand that filled many shoreline homes as a result of the storm.” Because of the tragedy at Sandy Hook elementary school in Newtown, CT, “Sandy” is also linked with the two biggest tragic news events of the year for the northeastern United States.

The society also chose winners for Names of the Year in four separate categories:

Fiscal Cliff” was voted Trade Name of the Year. Ben Bernanke’s use of this term has make it famous worldwide. Iman Nick, first Vice President of ANS, said “This name is now universally understood throughout Europe as well as in the United States.”

Gangnam” was voted Place Name of the Year. This name of a trendy affluent district of Seoul, South Korea, has become known through the United States and worldwide as a result of the YouTube video of Korean rapper PSY’s song “Gangnam Style,” which now has over a billion views. Hundreds of parodies of the song have been made, and scores of politicians and celebrities have appeared doing the dance featured in the video. The Korean place name means “south of the Han River.”

Malala” was chosen as the Personal Name of the Year. The first name of Pakistani teenager Malala Yousafzai, who was shot by the Taliban for refusing to abandon her campaign for girls’ education, is now known worldwide as a symbol for women’s rights.

Downton Abbey” won as Fictional Name of the Year. The name of the estate featured in the British television series broadcast on PBS in the United States has become recognizable as a symbol for elegance and aristocracy, being one of the most popular programs ever shown on the noncommercial public network.

The American Name Society, founded in 1951, is a professional organization devoted to the study of names and their role in society. In 2011 “Arab Spring” was the ANS Name of the Year. In 2010 “Eyafjallajökull” was chosen. In 2009 it was “Salish Sea”, and in 2008 “Barack Hussein Obama” was the winner.

Arab Spring, Siri, Fukushima, Qaddafi (Kathafi, Khadhafy, etc.), Lisbeth Salander

Eyjafjallajökull, Quinn and Fin (from Glee), Tea Party, Lady Gaga

Fictional: Max (from Where the Wild Things Are), Personal: Chesley Burnett “Sully” Sullenberger, Place: Salish Sea, Trade: Twitter, Special Miscellaneous Award: H1N1, Overall: Salish Sea

Fictional: Edward (from Twilight), Personal: Barack Hussein Obama, Place: Wasilla (Alaska), Trade: Fannie Mae and Freddie Mac, Overall: Barack Hussein Obama

2007: Betrayus (pejorative nickname, first for Sen. Chuck Hagel and later Gen. David Petraeus)

2006: Pluto (former planet)

2005: Katrina (hurricane)

2004: Fahrenheit 9/11 (film title)


Staff member
'Selfie' named by Oxford Dictionaries as word of 2013

"Selfie" has been named as word of the year by Oxford Dictionaries.

The word has evolved from a niche social media tag into a mainstream term for a self-portrait photograph, the editors said.

Research suggested its frequency in the English language had increased by 17,000% in the last year, they added.

Other shortlisted words included "twerk" - a raunchy dance move performed by Miley Cyrus - and "binge-watch" - meaning watching lots of TV.

"Schmeat", meaning a form of meat synthetically produced from biological tissue, was also a contender.


The word of the year award celebrates the inventiveness of English speakers when confronted with social, political or technological change.

Oxford Dictionaries online editor Richard Holden explains the choice of "selfie" as word of the year

In 2004, the word of the year was "chav", in 2008 it was credit crunch and last year it was "omnishambles".

To qualify, a word need not have been coined within the past 12 months, but it does need to have become prominent or notable in that time.

Selfie is defined by Oxford Dictionaries as "a photograph that one has taken of oneself, typically with a smartphone or webcam and uploaded to a social media website".

Its increase in use is calculated by Oxford Dictionaries using a research programme that collects around 150 million English words currently in use from around the web each month.

This software can be used to track the emergence of new words and monitor changes in geography, register, and frequency of use.

Papal power

Selfie can be traced back to 2002 when it was used in an Australian online forum, according to Oxford Dictionaries.

A man posted a picture of injuries to his face sustained when he tripped over some steps. He apologised for the fact that it was out of focus, saying that it was not because he was drunk but because it was a selfie.

This year, selfie has gained momentum throughout the English-speaking world, helped by pictures such as one of the Pope with teenagers that went viral.

Judy Pearsall, editorial director for Oxford Dictionaries, said: "Social media sites helped to popularise the term, with the hashtag #selfie appearing on the photo-sharing website Flickr as early as 2004, but usage wasn't widespread until around 2012, when selfie was being used commonly in mainstream media sources."

Selfie was added to the Oxford Dictionaries Online in August, but is not yet in the Oxford English Dictionary, although it is being considered for future use.

Other words that were shortlisted included "showrooming" - examining a product at a shop before buying it online at a lower price - and bitcoin - a digital currency in which transactions can be performed without the need for a central bank.


Staff member
Δεν μπόρεσα να συμμετάσχω στη διαμόρφωση του καταλόγου με τις λέξεις (& φράσεις) του 2013 που μάζεψαν στο ιστολόγιο του Σαραντάκου, αλλά βρήκα λίγη ώρα σήμερα και, με στόχο κυρίως να συγκεντρώσουμε νεολογισμούς, έβαλα κάτω τη λίστα που κατέθεσε ο stazybo [ΕΔΩ] με το σύνολο των προτάσεων που έγιναν εκεί — και άρχισα την αξιολόγηση. Τα κριτήριά μου είναι εντελώς προσωπικά και τα εξηγώ παρακάτω. Επειδή δεν θέλω να επηρεάσω όσους σκοπεύουν να ψηφίσουν, κρύβω τις σκέψεις μου. Θα ήθελα ωστόσο κάποια στιγμή να βοηθήσετε να εμπλουτίσουμε τον κατάλογο στον οποίο κατέληξα. Καθώς ξεκινώ να γράφω, είμαι περίεργος να δω πόσο διαφέρει ο δικός μου τελικός κατάλογος (κάπου 20 λέξεις βλέπω ότι βγήκε) από τις 52 λέξεις που διαβάζω ότι μπήκαν φέτος στην ψηφοφορία (αποφεύγω προς το παρόν να δω ποιες είναι).

Για να βγάλω άκρη, ταξινομώ τις λέξεις σε κατηγορίες. Ορισμένες τις βάζω (ή θα μπορούσα να τις έχω βάλει) σε δύο κατηγορίες. Κάνω εντονότερες τις λέξεις που θα βάλω στην τελική μου λίστα.

Πετάω τις ξενόφερτες λέξεις που δεν έχουν καν μεταγραφεί: NSA, selfie.

Διαχρονικές – Δεν με ενδιαφέρουν ιδιαίτερα οι διαχρονικές λέξεις, αφού αποκλείεται σε δέκα χρόνια να τις λέμε και να σκεφτόμαστε συγκεκριμένη χρονιά. Αυτές είναι πολλές:
αιθαλομίχλη, αλληλεγγύη, αναβάθμιση, αναβολή, αναθυμιάσεις, ανασχεδιασμός υπηρεσιών, ανέχεια, αξιολόγηση, απομάκρυνση, αποτελέσματα της τελευταίας δημοσκόπησης, αφορισμός, βασανίζομαι, βία, βοήθεια, διέρρευσαν, δίκτυο, εξανδραποδισμός, εξυγίανση, επαναξιολόγηση, επαναπροσδιορισμός, επανάσταση (!), επίορκοι, επιστράτευση, εστίες ανομίας, ευάλωτα στρώματα, ευπαθείς ομάδες, ευπρέπεια, εφεδρεία, θυσίες, καταστολή, κινητικότητα, κοινή υπουργική απόφαση, κοινωνική πολιτική, κορυφαίος διανοητής, κοψοχέρης, κρίσιμη συνάντηση, κρίσιμη συνεδρίαση, λίστα, λουκέτο, μαγκάλι, μας ψεκάζουν, μαύρα, μεγάλος αδελφός, μετανάστευση, μεταρρυθμιστικός, νέα μέτρα, νεοναζί, ξαφνικός θάνατος, ομοσπονδοποίηση, πανδιδακτήριο, παρακολουθήσεις, παρών!, πιτσαρία, πλατφόρμες, πόλεμος, πράξη νομοθετικού περιεχομένου, προβοκάτσια, προστατευόμενος μάρτυρας, πρύτανης, πρωτοβουλία, πρωτόκολλα συνεργασίας, ρηγμάτωση, συγχώνευση, σύμπτυξη υπηρεσιών, συνιστώσα, σχέδιο βήτα, τάμα, τζαμί, τζαμπατζής, τι εστί βερίκοκο, τραμπουκισμός, τσιρίδες, υγεία, υποβρύχια, φαρέτρα, φασισμός, φιλέτο, φούρνος πολυτελείας, ψόφος.
+συνωμοσιολογία (Έτσι σημειώνω δικές μου προσθήκες)

Επικαιρότητα – Και στις παρακάτω έχουμε πολλές διαχρονικές λέξεις, αλλά είναι πιθανό να τις ακούσετε και να πάει το μυαλό σας πρώτα στην επικαιρότητα:
αιθαλομίχλη, αμαρτωλή ΕΡΤ, αυτοαπογραφή, γενόσημα, δημόσια τηλεόραση, δωρεάν wifi, εγκληματική οργάνωση, εντολή Σαμαρά (ατού της η κρυφή δοτική), επανασύνδεση (ρεύματος), ΕΡΤopen, η βία απ' όπου κι αν προέρχεται (όχι σε μία λέξη), ηλεκτρονικές κατασχέσεις, θεωρία των άκρων, κεντροαριστερά, κινεζοποίηση, κοινωνικό τιμολόγιο, κοσμοδρόμιο Καλαμάτας (κατηγορία σαχλαμάρες), μαγκάλι, μαύρο στην ΕΡΤ, ναζιστική συμμορία, Ξένιος Ζεύς, ομοσπονδοποίηση, προβοκάτσια, προστατευόμενος μάρτυρας, πρύτανης, σαξές στόρι, κάνω το σκατό μου παξιμάδι, σύμφωνο συμβίωσης, σχέδιο βήτα, τζαμπατζής, χαμένο εξάμηνο, ψόφα.
+Κίνηση των 58

Οικονομικά της κρίσης – Λέξεις που μας βομβαρδίζουν αυτά τα χρόνια και γεμίζουν τα δελτία ειδήσεων. Προσπαθήστε να φανταστείτε δυο κλασικούς μάγκες, στο καφενείο, να κάνουν κουβέντα διανθισμένη με όλη αυτή την ορολογία. Γίνεται σπαρταριστό επιθεωρησιακό νούμερο. Διαλέγω ελάχιστες, για να μη μελαγχολήσω:
αγορά χρυσού, ανάκαμψη, ανάπτυξη, ανεργία, ανθρωπιστική κρίση, αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας, απολύσεις, αστεγία, δανειστές, δημοσιονομικό κενό, διαθεσιμότητα, διακανονισμός, διαπραγματεύσεις, δόση, εκταμίευση της δόσης, ελλειμματικός, επιστροφή της τρόικας, κατάργηση θέσεων, κινητικότητα, κόκκινα δάνεια, κούρεμα καταθέσεων, κύμα κινητικότητας, λουκέτο, μη βιώσιμο χρέος, μόνιμος φόρος ακινήτων, οικονομικό αδιέξοδο, περικοπές δαπανών, πλειστηριασμοί, πλεονάζον προσωπικό, προαπαιτούμενα, πρωτογενές πλεόνασμα, συνεταιριστική κουζίνα, συρρίκνωση προσωπικού, τεκμαρτό, υποδόση, φόρος ακινήτων, ΦΠΑ στην εστίαση, φτωχοποίηση.
+ισοδύναμα, ρευστότητα, ύφεση

Διαφημιστικά – Ένα σύμπτωμα της κρίσης είναι η μετάδοση των πιο κιτς διαφημιστικών μηνυμάτων πριν από το δελτίο ειδήσεων μεγάλου καναλιού. Τις πρώτες τρεις φορές διασκεδάζεις με το πρίτι μπρα. Μετά θέλεις να βιαιοπραγήσεις. Όλες έξω:
έξυπνη σίτα, θερμική κουβέρτα, πρίτι μπρα.

Κυριωνύμια και ακρωνύμια – Με ποια να πρωτοασχοληθείς και ποιο όνομα να πρωτοπροσθέσεις! Δεν κρατάω κανένα, αν και ένα θα συνδέεται για πάντα με το 2013.
άδωνις, Αθηνά, Δημοκήδης, ΕΟΠΥΥ, ΕΡΤ, Ίδρυμα Νιάρχου, Ιουλιανός ο Παραβάτης Πελεγρίνης, Καβάφης, Kουβέλι (sic), Κωνσταντίνος Κολοκοτρώνης (sic), ΜΑΤ, Ξένιος Ζεύς, Παύλος Φύσσας, πλατεία Ταξίμ, Ρίο, Ρομά, Σκουριές, Σοβιετία (ελληνική /τελευταία Σοβιετία), ΤΑΙΠΕΔ.

Νεολογισμοί – Αυτή η κατηγορία μάς ενδιαφέρει περισσότερο, αν και μερικά θα έπρεπε να ανήκουν στα σπάνια (παρακάτω):
αναρχοάπλυτοι, αστεγία, αυτοαπογραφή, αφυπηρέτηση (περίπου νεολογισμός), βαλιτσάκι νόμιμων συνακροάσεων, ενιαίος φόρος ακινήτων, κοστοβόρος, μητρογκόλ, μπουμπούκος, μυγοσπαθάτοι, οθντκ (=ο Θεός να το κάνει), πεφτοσυννεφάκιας, σαξές στόρι, σουβλακερί, τηλετσιρίδας, τσιρίδας, φαήλος, φιλελές, φλεξιμομπίλιτυ, φρόζεν γιόγκουρτ, χρυσαβγίτης, χρυσάβγουλο.

Σπάνια: αναλαδιά, βαλκανοπιθηκάκια, μέγας ανηφορίζων, συνεταιριστική κουζίνα.

Φράσεις: Θα ήθελα να προσθέσω και φράσεις, αλλά και οι τέσσερις που σκέφτηκα έχουν σχέση με συγκεκριμένο χώρο, οπότε περιμένω να εξισορροπήσετε τα πράγματα με τις δικές σας προτάσεις.

Μακάρι να είχαμε γίνει Αργεντινή
Το νόμισμα δεν είναι ταμπού
Βρισκόμαστε σε πόλεμο
Ή εμείς ή αυτοί

Έτσι ξεχώρισαν (για τα δικά μου γούστα) οι παρακάτω:

δημόσια τηλεόραση
ενιαίος φόρος ακινήτων
η βία απ' όπου κι αν προέρχεται
θεωρία των άκρων
Κίνηση των 58
κούρεμα καταθέσεων
μαύρο στην ΕΡΤ
ναζιστική συμμορία
πρωτογενές πλεόνασμα
σαξές στόρι
σύμφωνο συμβίωσης
χαμένο εξάμηνο

Η ψηφοφορία (που γίνεται ΕΔΩ) θα διαρκέσει έως τις 18.00 της Δευτέρας 30 Δεκεμβρίου. Περιμένω να δω αν θα υπάρξουν και δικές σας προσθήκες σε αυτό το νήμα προτού καταλήξω στην επιλογή τριών.
Last edited:
Εγώ ψήφισα με κριτήριο τις λέξεις που σχεδόν με πλύση εγκεφάλου μάς μπήκαν στο μυαλό:

1) ανάπτυξη
2) εφεδρεία
3) κούρεμα (καταθέσεων)

Και βάζω παρακάτω τις λέξεις που θα επέλεγα εγώ από τη λίστα στο ιστολόγιο:

δημόσια τηλεόραση
κόκκινα δάνεια
μαύρο (~ στην ΕΡΤ)
πράξη νομοθετικού περιεχομένου
σαξές στόρι
Last edited by a moderator:


Staff member
Ελληνική λέξη του 2013, σύμφωνα με την ψηφοφορία στο ιστολόγιο του Σαραντάκου, αναδείχθηκε το σαξές στόρι — κι ας είναι ξενόφερτο σύμπλοκο. :-)

Κορυφαία εικοσάδα:

  1. σαξές στόρι
  2. βιαποπουκιανπροέρχεται
  3. άκρα (θεωρία των ~)
  4. ΕΡΤ
  5. πρωτογενές πλεόνασμα
  6. αλληλεγγύη
  7. ανεργία
  8. πρίτι μπρα
  9. μαύρο (~ στην ΕΡΤ)
  10. μαγκάλι
  11. δωρεάν wifi
  12. ανάπτυξη
  13. διαθεσιμότητα
  14. ψόφος
  15. χρυσαβγίτης / χρυσάβγουλο
  16. φασισμός
  17. φτωχοποίηση
  18. έξυπνη σίτα
  19. γενόσημα
  20. βασανίζομαι
Δεν θυμάμαι τι ψήφισα. Ή έξυπνη σίτα ή πρίτι μπρα, αν και φανταζόμουν ότι το σαξές στόρυ θα έρθει πρώτο.
Να ευχαριστήσω από εδώ για τη συμμετοχή και να ευχηθώ καλή λεξιλογική χρονιά!


Staff member
Λέξεις στον καιρό της κρίσης

της Μαρίας Κατσουνάκη

Ο μόνος λόγος που αναδημοσιεύουμε την είδηση των New York Times είναι για την πρωτοτυπία της: η American Dialect Society (Αμερικανή Εταιρεία Διαλέκτων) επέλεξε το «because» (διότι, επειδή) ως «λέξη της χρονιάς». Παρότι, σημειώνει το κείμενο, κυριάρχησαν νεολογισμοί όπως selfie (αυτοφωτογράφιση με κινητό) ή bitcoin (εικονικό νόμισμα). Στην ετήσια συνάντηση των μελών στη Μινεάπολη το «because» απέσπασε 127 σε σύνολο 175 ψήφων. Γιατί αλλάζει η χρήση του, αγνοώντας γραμματικούς κανόνες, υπακούοντας στην ανάγκη των νέων, διαδικτυακών, μέσων. Το δημοσίευμα περιλαμβάνει την τεκμηρίωση της απόφασης και άλλα στοιχεία στενά συνδεδεμένα με τη γλώσσα και τη νοοτροπία της χώρας.

Εμείς όμως ας λοξοδρομήσουμε στον κόσμο των φανταστικών υποθέσεων: αν γινόταν και στη χώρα μας μια παρόμοια διαδικασία, ποια λέξη θα αναδεικνυόταν ως πιο καθοριστική τη χρονιά που μας πέρασε; Ποια ακούσαμε περισσότερες φορές, ποια χρησιμοποίησαν στις δηλώσεις τους οι πολιτικοί, ποια εμείς στην καθημερινότητά της, ποια επαναλαμβανόταν σταθερά στα δελτία ειδήσεων ή στα δημοσιογραφικά κείμενα; Ενα πρόχειρο γκάλοπ στο περιβάλλον δεν ανέδειξε καμία νικήτρια. Ασφαλώς η κρίση, η τρόικα, η διαφθορά, η μίζα, η διαπλοκή, τα ελλείμματα, η κινητικότητα, οι μεταρρυθμίσεις, η ανάπτυξη, η ανάκαμψη, είναι ανάμεσα στις προπορευόμενες. Ο καθένας μας μπορεί να προσθέσει ή να αφαιρέσει από τη λίστα, να έχει τις δικές του προτάσεις. Ενδεχομένως, πάντως, η έκφραση που προκάλεσε τη μεγαλύτερη αίσθηση είναι «οι κόκκινες γραμμές». Αυτές που δήλωναν το ανυποχώρητο και θεσπίστηκαν για να παραβιάζονται, έχοντας όμως πρώτα δώσει τη δυνατότητα στον χρήστη να εμφανιστεί αμετακίνητος βράχος αρχών και αντιλήψεων.

Μια κοινωνία σε κρίση, λεξιλόγιο σε κρίση. Λέξεις γνωστές ή επινοημένες, επικαιροποιημένες, άλλες ενεργοποιούν το θυμικό, άλλες προσπαθούν να δημιουργήσουν αίσθημα ασφάλειας, αισιοδοξίας.

Μέσα όμως σε αυτόν τον γλωσσικό αναβρασμό η επικοινωνία εμφανίζεται διαρκώς ως αιτούμενο. Όσο η πραγματικότητα στενεύει, τόσο η διαφυγή μέσω των επαναλήψεων και στερεοτύπων προκαλεί λεκτική ασφυξία (μήπως και ακαμψία;). Ο συντηρητισμός, η κόπωση, το «δεν υπάρχει κάτι καινούργιο να προτείνουμε» επιφέρει αλλαγές στη γλώσσα ή και αντίστροφα. Πόσο συνδέονται γλώσσα και κοινωνία; Από τη δεκαετία του ’70 (διαβάζουμε) αποτελεί επιστημονικά αποδεδειγμένη γνώση η στενή και άρρηκτη σχέση της γλώσσας με την κοινωνία. Πόσο εγκλωβιζόμαστε σε αδιέξοδα σχήματα; Πόσο η έλλειψη φαντασίας και παιδείας αδρανοποιεί τις εκφραστικές μας δυνατότητες, επανεισάγοντας παρωχημένα σχήματα που όχι μόνο δεν ανταποκρίνονται στις αυξημένες απαιτήσεις των καιρών αλλά καθηλώνουν στα ίδια, στενεύοντας όρια και ορίζοντες;

Αν υιοθετήσουμε τη ρήση του Βιτγκενστάιν ότι «τα όρια της γλώσσας μου σημαίνουν τα όρια του κόσμου μου», θα πρέπει να δεχτούμε και το επόμενο βήμα: «δεν μπορούμε να πούμε αυτό που δεν μπορούμε να σκεφτούμε». Δηλαδή; Ποιος θα ήταν ο ελληνικός σύνδεσμος που θα μπορούσε να αναδειχθεί «λέξη της χρονιάς»; Σε ποια κατηγορία ανήκει; Γιατί με την υπερχρήση των τελικών («για να») εξορίσαμε τους αποτελεσματικούς («ώστε»). Και απομείναμε με τους χρονικούς. Όταν και όποτε...

Πηγή: Καθημερινή 8.1.2014

Αχ, Μαρία...
Πάλι λαγκάρει η αγγλική πίσω από την τρισχιλιετή. Η ελληνική έχει σε τέτοια συντακτική χρήση του γιατί και του επειδή εδώ και πολλά χρόνια, με πρώτο και καλύτερο παράδειγμα το "γιατί έτσι". Το κακό είναι ότι τώρα θα μας κατηγορούν για αγγλισμούς όταν το χρησιμοποιούμε. :(
Εγώ τρελάθηκα με το glasshole: a person made oblivious by wearing Google Glass, a head-mounted computer.
Και για το unfriend σκέφτηκα το...ξεφιλίζω.
Προσθήκη: ο Θαλής που έπεσε στο πηγάδι ήταν ένας glasshole avant la lettre? :)


Staff member
Και για το unfriend σκέφτηκα το... ξεφιλίζω.
Μπορείς να υποψιαστείς τις αντιρρήσεις μου (την ακουστική σχέση με το ξεφυλλίζω). Με στεναχωρεί που δεν βλέπω να χρησιμοποιούνται τα ξεφιλιώσαμε ή κάναμε ξεφίλια. Τι λένε οι φατσομπουκιάζοντες; «Κάναμε unfriend»;
Δεν θα 'χα αντίρρηση για το ξεφιλιώνω, που το 'χεις κι από το χωριό σου. Εγώ το ξεφιλίζω το έγραψα παιγνιωδώς, δηλ. η ομωνυμία με το ξεφυλλίζω μου αρέσει: ξεφιλίζω ένα φίλο μου όπως ένα μαρούλι...


Staff member
Τον διέγραψα. Απλά κι ωραία.
Σωστά. Έτσι μπαίνουμε κατευθείαν και στην ουσία της σημερινής μας αγωνίας: θα κάνουν ξεφίλια ο Σύριζα με τον Τατσόπουλο ή θα τον διαγράψει; Τα νεύρα μας!