Στο διαδίκτυο εμφανίστηκε η εξής γλωσσική άσκηση:
Ethan Mollick gave Claude Fable 5 the following prompt: write me a rhyming poem with six four line stanzas, each stanza removes another vowel. the first has no u, the second no u or i, etc.
Output:
Facetiously
(a e i o y) I pen a poem made to fray: each stanza lets one vowel stray. The first has fled already — see? It sat between the T and V.
(a e o y) That tall, lone mark we love the most — the self's own name — departs, a ghost. What now can speak? What now can know? The poem moans on, sad and slow.
(a e y) And here the verse gets gray and terse; "A," "E" — the rest are dead. Rehearse the spare, pale knell each stanza tells: ash settles where the cadence dwells.
(a y) Alas — what stays? An "A," a "Y": mad scraps that chant and clap and cry. All ballads sag; all sagas crack; vast art falls flat and can't crawl back.
( y ) Why cry? Shy myths fly by; sly hymns try; rhythms dry. Spry nymphs spy Styx's wry sky; thy glyphs cry "Fly!" — fly, fly —
(—) Psst! Pfft... tsk-tsk... brr... Hmph. Hmph. Shh — grr! Hm? Hm... mmm... hmm... Zzz... zzz... zzz... mmm.
A few deliberate choices: losing I second means the poem loses its self in stanza two and has to carry on without a speaker. The title contains all six vowels exactly once, in alphabetical order, before the poem spends 24 lines destroying them. And the final stanza still "rhymes" (brr/grr, hmm/mmm) — it's just that without vowels, all that's left of poetry is shivering, growling, and falling asleep.
Σκέφτηκα να μεταφέρω την ιδέα στα ελληνικά και να αναθέσω κάτι ανάλογο στην ΤΝ, που χρησιμοποιώ κυρίως, την ChatGPT5.5.
Δεν τα κατάφερε, τα ελληνικά αποδεικνύονται πολύ πιο ανθεκτικά ενάντια σε τέτοια πειράματα.
Θα σας δώσω εδώ μια μικρή σύνοψη του πειράματός μας, όπως το συνέταξε η ΤΝ.
Η αρχική πρόκληση ήταν να εξεταστεί αν μπορεί να υπάρξει αντίστοιχο παιχνίδι στα ελληνικά.
Στη συνέχεια διευκρινίστηκε ότι το ζητούμενο δεν ήταν τα γράμματα αλλά οι φωνηματικές οικογένειες της νέας ελληνικής:
Οι βασικοί λόγοι είναι:
Το /i/ βρίσκεται:
Από αυτή τη διαπίστωση γεννήθηκε η ιδέα ότι ίσως το /i/ θα έπρεπε να παραμείνει τελευταίο.
Αντίθετα, κάθε απώλεια φωνηματικής οικογένειας θα μπορούσε να αντιστοιχεί σε απώλεια κάποιου στοιχείου του κόσμου του ποιήματος:
Οι περισσότερες αποδείχθηκαν προβληματικές για έναν από τους εξής λόγους:
Επισημάνθηκαν ειδικότερα:
Ο έλεγχος πρέπει να είναι φωνηματικός και όχι ορθογραφικός.
Δεν δόθηκε οριστική λύση στο ζήτημα.
Καταγράφηκε όμως ως ενδιαφέρον ανοιχτό πρόβλημα για όποιον θελήσει να συνεχίσει την άσκηση με αυστηρά φωνητικά κριτήρια.
Σταδιακά επικράτησε η άποψη ότι δραματουργικά πιο ενδιαφέρουσα είναι η εξής λογική:
Παραδείγματα που αναφέρθηκαν:
Πιθανές μορφές:
Κατέληξε όμως να αναδείξει:
Ένα καλό γλωσσικό παιχνίδι δεν αποκαλύπτει μόνο τις δυνατότητες μιας γλώσσας. Αποκαλύπτει και τα όριά της.
Παραμένουν ανοικτές οι προκλήσεις:
Ethan Mollick gave Claude Fable 5 the following prompt: write me a rhyming poem with six four line stanzas, each stanza removes another vowel. the first has no u, the second no u or i, etc.
Output:
Facetiously
(a e i o y) I pen a poem made to fray: each stanza lets one vowel stray. The first has fled already — see? It sat between the T and V.
(a e o y) That tall, lone mark we love the most — the self's own name — departs, a ghost. What now can speak? What now can know? The poem moans on, sad and slow.
(a e y) And here the verse gets gray and terse; "A," "E" — the rest are dead. Rehearse the spare, pale knell each stanza tells: ash settles where the cadence dwells.
(a y) Alas — what stays? An "A," a "Y": mad scraps that chant and clap and cry. All ballads sag; all sagas crack; vast art falls flat and can't crawl back.
( y ) Why cry? Shy myths fly by; sly hymns try; rhythms dry. Spry nymphs spy Styx's wry sky; thy glyphs cry "Fly!" — fly, fly —
(—) Psst! Pfft... tsk-tsk... brr... Hmph. Hmph. Shh — grr! Hm? Hm... mmm... hmm... Zzz... zzz... zzz... mmm.
A few deliberate choices: losing I second means the poem loses its self in stanza two and has to carry on without a speaker. The title contains all six vowels exactly once, in alphabetical order, before the poem spends 24 lines destroying them. And the final stanza still "rhymes" (brr/grr, hmm/mmm) — it's just that without vowels, all that's left of poetry is shivering, growling, and falling asleep.
Σκέφτηκα να μεταφέρω την ιδέα στα ελληνικά και να αναθέσω κάτι ανάλογο στην ΤΝ, που χρησιμοποιώ κυρίως, την ChatGPT5.5.
Δεν τα κατάφερε, τα ελληνικά αποδεικνύονται πολύ πιο ανθεκτικά ενάντια σε τέτοια πειράματα.
Θα σας δώσω εδώ μια μικρή σύνοψη του πειράματός μας, όπως το συνέταξε η ΤΝ.
Πρακτικό Συζήτησης
Παιχνίδια με ποιήματα και φωνηματικές οικογένειες
Ημερομηνία: Ιούνιος 2026
1. Αφορμή
Η συζήτηση ξεκίνησε από την παρουσίαση ενός αγγλόφωνου ποιήματος που δημιουργήθηκε ύστερα από την οδηγία να αφαιρείται σε κάθε στροφή ένα ακόμη φωνήεν. Το παράδειγμα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή δεν περιοριζόταν σε ένα μηχανικό γλωσσικό τέχνασμα, αλλά αξιοποιούσε την απώλεια των φωνηέντων ως στοιχείο της αφήγησης: όταν χανόταν το γράμμα I, χανόταν συμβολικά και το «εγώ» του ποιήματος.Η αρχική πρόκληση ήταν να εξεταστεί αν μπορεί να υπάρξει αντίστοιχο παιχνίδι στα ελληνικά.
2. Η κρίσιμη διευκρίνιση
Αρχικά θεωρήθηκε ότι η άσκηση αφορούσε την αφαίρεση γραμμάτων.Στη συνέχεια διευκρινίστηκε ότι το ζητούμενο δεν ήταν τα γράμματα αλλά οι φωνηματικές οικογένειες της νέας ελληνικής:
- α
- ε / αι
- ι / η / υ / ει / οι / υι
- ο / ω
- ου
3. Πρώτη διαπίστωση: τα ελληνικά είναι δυσκολότερα
Διαπιστώθηκε ότι η ελληνική γλώσσα παρουσιάζει πολύ μεγαλύτερη αντίσταση σε μια τέτοια διαδικασία από ό,τι η αγγλική.Οι βασικοί λόγοι είναι:
- Η ιστορική ορθογραφία.
- Οι πολλαπλές γραφικές αποδόσεις του ίδιου φωνήματος.
- Η τεράστια συχνότητα του φωνήματος /i/ στη μορφολογία της νέας ελληνικής.
4. Το πρόβλημα του /i/
Σύντομα έγινε φανερό ότι η οικογένεια του /i/ δεν είναι απλώς ένα ακόμη φωνήεν.Το /i/ βρίσκεται:
- σε πλήθος καταλήξεων,
- σε αντωνυμίες,
- σε ρήματα,
- σε επιρρήματα,
- σε μεγάλο μέρος του βασικού λεξιλογίου.
Από αυτή τη διαπίστωση γεννήθηκε η ιδέα ότι ίσως το /i/ θα έπρεπε να παραμείνει τελευταίο.
5. Από το γλωσσικό παιχνίδι στη δραματουργία
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης προτάθηκε να μην αντιμετωπιστεί η άσκηση ως απλό λεκτικό τέχνασμα.Αντίθετα, κάθε απώλεια φωνηματικής οικογένειας θα μπορούσε να αντιστοιχεί σε απώλεια κάποιου στοιχείου του κόσμου του ποιήματος:
- απώλεια της φωνής,
- απώλεια του κόσμου,
- απώλεια της ελπίδας,
- απώλεια της μνήμης,
- απώλεια της γλώσσας.
6. Οι πρώτες απόπειρες
Παρουσιάστηκαν διάφορες δοκιμαστικές εκδοχές.Οι περισσότερες αποδείχθηκαν προβληματικές για έναν από τους εξής λόγους:
- παραβίαζαν ασυνείδητα τους φωνηματικούς περιορισμούς,
- χρησιμοποιούσαν λέξεις που περιείχαν απαγορευμένα φωνήματα,
- ή κατέρρεαν υφολογικά καθώς περιοριζόταν το διαθέσιμο λεξιλόγιο.
7. Η παρατήρηση περί «κλεψίματος»
Σημαντικό σημείο της συζήτησης υπήρξε η επισήμανση ότι σε μία από τις απόπειρες είχαν διατηρηθεί κρυφά στοιχεία της οικογένειας του /i/.Επισημάνθηκαν ειδικότερα:
- η χρήση του γράμματος η,
- οι ακολουθίες τύπου -ια-,
- οι υπογεγραμμένες ή προσγεγραμμένες μορφές,
- οι περιπτώσεις όπου εμφανίζεται ημιφωνικό /j/.
Ο έλεγχος πρέπει να είναι φωνηματικός και όχι ορθογραφικός.
8. Το ημίφωνο /j/
Η συζήτηση επεκτάθηκε και σε περιπτώσεις όπως:- -ια-
- -ιο-
- -εια-
Δεν δόθηκε οριστική λύση στο ζήτημα.
Καταγράφηκε όμως ως ενδιαφέρον ανοιχτό πρόβλημα για όποιον θελήσει να συνεχίσει την άσκηση με αυστηρά φωνητικά κριτήρια.
9. Αναθεώρηση της σειράς αφαίρεσης
Αρχικά εξετάστηκαν διάφορες πιθανές σειρές εξαφάνισης των φωνημάτων.Σταδιακά επικράτησε η άποψη ότι δραματουργικά πιο ενδιαφέρουσα είναι η εξής λογική:
- ου
- ο / ω
- ε / αι
- α
- ι / η / υ / ει / οι / υι
10. Η ανακάλυψη της «γλώσσας των ι»
Η σημαντικότερη ίσως ιδέα που προέκυψε ήταν ότι η τελευταία στροφή ενός τέτοιου ποιήματος θα έπρεπε μάλλον να αποτελείται αποκλειστικά από λέξεις της οικογένειας του /i/.Παραδείγματα που αναφέρθηκαν:
- ίσκιοι
- μύθοι
- θρήνοι
- ψίθυροι
- σιγή
11. Η ιδέα για τη Λεξιλογία
Στο τέλος της συζήτησης διατυπώθηκε η σκέψη ότι το θέμα θα μπορούσε να αποτελέσει εξαιρετικό συλλογικό γλωσσικό παιχνίδι.Πιθανές μορφές:
- σύνθεση ποιημάτων με διαδοχική αφαίρεση φωνηματικών οικογενειών,
- αναζήτηση λεξιλογίου για μονοφωνηματικά κείμενα,
- έλεγχος φωνηματικής καθαρότητας,
- σύγκριση αποτελεσμάτων μεταξύ διαφορετικών συγγραφέων.
12. Συμπέρασμα
Η άσκηση ξεκίνησε ως παιχνίδι μίμησης ενός αγγλικού ποιήματος.Κατέληξε όμως να αναδείξει:
- τη διαφορά μεταξύ γραφής και φωνής,
- τη σημασία της ιστορικής ορθογραφίας,
- τον ιδιαίτερο ρόλο του φωνήματος /i/ στη νέα ελληνική,
- και τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί η σταδιακή απώλεια φωνημάτων ως λογοτεχνικό εργαλείο.
Ένα καλό γλωσσικό παιχνίδι δεν αποκαλύπτει μόνο τις δυνατότητες μιας γλώσσας. Αποκαλύπτει και τα όριά της.
Κατάσταση εργασίας
Η άσκηση θεωρείται ολοκληρωμένη ως διερεύνηση ιδεών.Παραμένουν ανοικτές οι προκλήσεις:
- σύνθεση αυστηρά φωνηματικού ποιήματος,
- σύνθεση ποιήματος μόνο με την οικογένεια του /i/,
- καθορισμός του καθεστώτος του ημιφώνου /j/,
