Σφάξε με, αγά μου, ν' αγιάσω

[nickel]

Δεν κατάφερα να βρω σαφή αρχή για την έκφραση. Κάποιοι τη συνδέουν με τη σφαγή της Χίου, άλλος λέει μια ιστορία της γιαγιάς του και στα γκουγκλοβιβλία διαπιστώνω ότι υπάρχει σε δύο μυθιστορήματα του Καζαντζάκη: Χριστός ξανασταυρώνεται και Ζορμπάς.

Αναζητώντας κάποια καλή μετάφραση (πέρα από τις δικές μου ιδέες) είδα στο βιβλίο The Whispering Voices of Smyrna (Niki Karavasilis) την παρακάτω παράγραφο:

The fanatic Sultan, Mohammed, tried to convert all the conquered to Moslems, "in the name of Allah," their God. If they refused, they either ended up in a dungeon or were slaughtered in order to award the one who killed them a place in Paradise, according to the Koran, the holy Moslem book. They were pleading to be slaughtered in order to be sanctified: "Pray, my Aga, my master, slay me, that I may be sanctified."​

Μπερδεμένα τα λέει και θα μπορούσα να φανταστώ και απλούστερες αποδόσεις, π.χ. Kill me and send me to heaven / make me a saint. Αλλά η έκφραση δεν θα έλεγε πολλά στον Δυτικό αναγνώστη, ιδιαίτερα τον Εγγλέζο που θα νομίζει ότι με το «my Aga» μιλάμε για την κουζίνα...

Η έκφραση χρησιμοποιείται για την ενδοτικότητα για την οποία κατηγορεί η αντιπολίτευση την κυβέρνηση, οπότε παίζω με διατυπώσεις όπως:
submissiveness
defeatism
the government's politics of submission
ή το πολύ πιο αγγλικό:
like sheep (led) to the slaughter

 

[sarant]

Ο Πολίτης στις Παροιμίες του δεν θυμάμαι να το συνδέει με συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός. Η αρχή βέβαια βρίσκεται στην τουρκοκρατία.

Η σύνδεση με τη σφαγή της Χίου αντικατοπτρίζεται και στο ποίημα του Σολωμού προς τον Λόρδο Μπάιρον (με άλλο ρήμα):
'Οταν τόσοι επέφταν χάμω,
Και σε λόγια απελπισιάς
Κόψε με, έλεγαν Αγά μου,
Και τους έκοβε ο Αγάς

 

[cougr]

Η έκφραση χρησιμοποιείται για την ενδοτικότητα για την οποία κατηγορεί η αντιπολίτευση την κυβέρνηση, οπότε παίζω με διατυπώσεις όπως:
submissiveness
defeatism
the government's politics of submission
ή το πολύ πιο αγγλικό:
like sheep (led) to the slaughter

Μερικές ακόμα ιδέες:

The submissive attitude of the government
They're taking it lying down
They're submitting/giving up without a fight (or too easily)
The government's complaisance/acquiescence/passivity/passive acquiescence/passive attitude etc etc.

 

[taxalata xalasa]

[233]...εἰ δὲ μὴ πείθομεν, παραδίδομεν ἑαυτοὺς εἰς ἀπώλειαν, ἵνα μὴ ζῶντες ἐπίδωμεν θανάτου χεῖρον κακόν. ...

Legatio ad Gaium - Philo

«σφάξε μας Περτώνιε να αγιάσουμε; (καλυτερα νεκροί παρά ν'αλλάξουμε θρησκεία [και να δούμε το άγαλμα του Γάιου στον Ναό])»

σύμπτωση ή συνέπεια;

 

[nickel]

Ωραίο, κύριε taxalata xalasa. Ρώτησα και έμαθα:

Το έργο του Φίλωνα του Αλεξανδρέα με τίτλο «Πρεσβεία προς Γάιον» (στα λατινικά: Legatio ad Gaium) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά και απολογητικά κείμενα της 1ης εκατονταετίας μ.Χ..

Το έργο καταγράφει τα γεγονότα γύρω από την κρίση που ξέσπασε στις σχέσεις ανάμεσα στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και τον Ιουδαϊκό πληθυσμό, κυρίως λόγω της εχθρότητας του Ρωμαίου αυτοκράτορα Γάιου Καλιγούλα.

Η αφορμή: Ο Καλιγούλας, απαιτώντας θεϊκές τιμές για το πρόσωπό του, διέταξε να στηθεί ένα τεράστιο χρυσό άγαλμά του μέσα στον Νότιο Ναό των Ιεροσολύμων. Αυτή η απαίτηση θεωρήθηκε από τους Ιουδαίους ύψιστη ιεροσυλία και απειλή ολοκληρωτικής καταστροφής της θρησκείας τους.

Η Πρεσβεία: Ο Φίλων ηγήθηκε μιας αντιπροσωπείας (πρεσβείας) Εβραίων από την Αλεξάνδρεια που ταξίδεψε στη Ρώμη για να συναντήσει τον αυτοκράτορα, να υπερασπιστεί τα δικαιώματά τους και να τον πείσει να ανακαλέσει τις καταστροφικές του διαταγές. Το κείμενο περιγράφει τις αγωνιώδεις προσπάθειές τους, καθώς και την περιφρόνηση και τις εξευτελιστικές συμπεριφορές που αντιμετώπισαν από τον απρόβλεπτο και παράφρονα αυτοκράτορα, ο οποίος τελικά αρνήθηκε να τους δώσει μια σαφή και οριστική λύση, αφήνοντας την κατάσταση μετέωρη μέχρι τη δολοφονία του.

Το απόσπασμα που αναφέρετε (χωρίο 233) εντάσσεται σε μια από τις πιο δραματικές στιγμές της αφήγησης, η οποία αφορά τον Πούπλιο Πετρώνιο, τον Ρωμαίο κυβερνήτη της Συρίας, στον οποίο είχε ανατεθεί η επικίνδυνη αποστολή να επιβάλει την τοποθέτηση του αγάλματος του Καλιγούλα στην Ιερουσαλήμ.

Όταν ο Πετρώνιος και το στράτευμά του έφτασαν στη Γαλιλαία μαζί με το άγαλμα, τεράστιος αριθμός Ιουδαίων (άνδρες, γυναίκες, γέροντες και παιδιά) συγκεντρώθηκαν γύρω του, ικετεύοντάς τον με δάκρυα να μην προβεί σε αυτή την ιεροσυλία, που θα σήμαινε ουσιαστικά τον αφανισμό του έθνους τους. Ο Πετρώνιος, βλέποντας το ασυγκράτητο θρήνο και την απόλυτη αποφασιστικότητά τους να προτιμήσουν τον θάνατο παρά να δουν τον Ναό τους να βεβηλώνεται, συγκινήθηκε βαθιά και συνειδητοποίησε ότι μια τέτοια ενέργεια θα προκαλούσε εξέγερση και λουτρό αίματος.

Στο σημείο αυτό, οι Ιουδαίοι δηλώνουν ξεκάθαρα στον Ρωμαίο κυβερνήτη:

«Κι αν δεν καταφέρουμε να σε πείσουμε [να σεβαστείς τον Ναό], τότε παραδίδουμε οι ίδιοι τον εαυτό μας στην καταστροφή, για να μη ζήσουμε να αντικρίσουμε μια συμφορά πιο τρομερή και οδυνηρή από τον θάνατο».

Η φράση αυτή αποτυπώνει την υπέρτατη θρησκευτική αφοσίωση και την αυτοθυσία των Ιουδαίων της εποχής. Για αυτούς, η καταστροφή της υλικής τους υπόστασης ή ακόμα και ο μαζικός θάνατος δεν ήταν κάτι χειρότερο από την πνευματική καταστροφή και τη βεβήλωση του Θεού τους. Η στάση αυτή των Ιουδαίων προς τον Πετρώνιο λειτούργησε τελικά αποτρεπτικά, αναγκάζοντας τον Ρωμαίο κυβερνήτη να ρισκάρει τη δική του ζωή και τη θέση του απέναντι στον οργισμένο Καλιγούλα, καθυστερώντας την εκτέλεση της διαταγής μέχρι τη –σωτήρια για τους Ιουδαίους και όχι μόνο– δολοφονία του αυτοκράτορα.