psychopatriarchy = ψυχοπατριαρχία

Δεν το έχω ακριβώς απωθημένο να καταγράψω έναν νέο όρο την πρώτη ημέρα εμφάνισής του, αλλά βρίσκω ελκυστική τη σκέψη. Ακόμα κι αν δεν έχει σοβαρή διάδοση στο μέλλον (το ρίσκο που αναλαμβάνεις όταν καταγράφεις έναν όρο την πρώτη ημέρα της εμφάνισής του), ο συγκεκριμένος συνδέεται με ένα σοβαρό καταγγελτικό κείμενο στην Guardian (που εξακολουθεί να έχει τις σελίδες της ανοιχτές στην πρόσβαση).


Η δημιουργός του όρου είναι η V (Eve Ensler), Αμερικανίδα θεατρική συγγραφέας, φεμινίστρια και ακτιβίστρια, γνωστή κυρίως για το έργο The Vagina Monologues (Αιδοίων μονόλογοι). Η Ένσλερ έχει επίσης ιδρύσει το διεθνές κίνημα V-Day για τον τερματισμό της βίας κατά των γυναικών.

Η V θεωρεί ότι η σύγχρονη πατριαρχία, ιδιαίτερα όπως εκδηλώνεται στην πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα των ΗΠΑ, έχει περάσει σε μια νέα, πιο ακραία φάση. Δεν πρόκειται απλώς για την παραδοσιακή ανδρική κυριαρχία, την ανισότητα των φύλων ή τον μισογυνισμό, αλλά για ένα σύστημα εξουσίας που, κατά τη συγγραφέα:

• Επιδεικνύει ακραία σκληρότητα και περιφρόνηση προς τους ευάλωτους.
• Αντιμετωπίζει την ενσυναίσθηση και τη συμπόνια ως αδυναμίες.
• Επιβραβεύει την επιθετικότητα, την αυταρχικότητα και την ανεξέλεγκτη άσκηση εξουσίας.
• Καλλιεργεί φόβο, ανασφάλεια, απάθεια και αίσθηση αδυναμίας στους πολίτες.

Η συγγραφέας παρουσιάζει τη νέα αυτή μορφή εξουσίας ως μια πατριαρχία που έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά ψυχικής διαταραχής, με αποκορύφωμα τη σκληρότητα, την αποσύνδεση από την πραγματικότητα και την απουσία ενσυναίσθησης. Πρόκειται, ασφαλώς, για μεταφορική πολιτική περιγραφή, όχι για κλινική διάγνωση.

Δεν ξέρω αν ο νέος όρος θα αποκτήσει ευρύτερη χρήση ή αν θα παραμείνει μια ευρηματική, προσωπική διατύπωση της Ένσλερ. Το άρθρο πάντως αξίζει να το διαβάσετε.

Στα ελληνικά το ψυχο- παραπέμπει σχεδόν αυτόματα σε «ψυχολογικός» (ψυχοθεραπεία, ψυχοσωματικός), οπότε η «ψυχοπατριαρχία» κινδυνεύει να διαβαστεί ακριβώς ως η psychological patriarchy του Real, δηλαδή η σύγχυση που επισήμανε ο cougr. Στο αγγλικό όμως, αν διαβάζω σωστά το κείμενο, το psycho- πατάει περισσότερο στο psychopath / psychotic, κάτι που στα ελληνικά δεν βγαίνει από μόνο του. Αν ο όρος πιάσει, ίσως χρειάζεται μια επεξήγηση σε παρένθεση την πρώτη φορά, ή κάτι πιο διαφανές τύπου «ψυχοπαθητική πατριαρχία», έστω και πιο βαρύ. Ξέρει κανείς αν η συγγραφέας το ορίζει πουθενά ρητά ή το αφήνει να εννοηθεί;

Topalidis said:

Ξέρει κανείς αν η συγγραφέας το ορίζει πουθενά ρητά ή το αφήνει να εννοηθεί;

Click to expand...

Δεν έχει οριστεί ρητά. Απλώς έχει οριστεί επεξηγηματικά μέσω του άρθρου της, προκειμένου να δειχθεί πώς λειτουργεί και εκδηλώνεται στον πραγματικό κόσμο.

Topalidis said:

Στα ελληνικά το ψυχο- παραπέμπει σχεδόν αυτόματα σε «ψυχολογικός» (ψυχοθεραπεία, ψυχοσωματικός), οπότε η «ψυχοπατριαρχία» κινδυνεύει να διαβαστεί ακριβώς ως η psychological patriarchy του Real, δηλαδή η σύγχυση που επισήμανε ο cougr. Στο αγγλικό όμως, αν διαβάζω σωστά το κείμενο, το psycho- πατάει περισσότερο στο psychopath / psychotic, κάτι που στα ελληνικά δεν βγαίνει από μόνο του. Αν ο όρος πιάσει, ίσως χρειάζεται μια επεξήγηση σε παρένθεση την πρώτη φορά, ή κάτι πιο διαφανές τύπου «ψυχοπαθητική πατριαρχία», έστω και πιο βαρύ. Ξέρει κανείς αν η συγγραφέας το ορίζει πουθενά ρητά ή το αφήνει να εννοηθεί;

Click to expand...

Αυτά σκεφτόμουνα κι εγώ χτες, αλλά παρανύσταξα και δεν έγραψα τίποτα…
Psychopatriarchy, όπως psychopatriarch (δεν το ‘ψαξα, αλλά ακόμα κι αν δεν έχει εμφανιστεί, είναι θέμα χρόνου θαρρώ), εννοώντας και psycho και patriarch…

Εγώ βέβαια άλλη σύγχυση έπαθα: όταν είδα για πρώτη φορά τον τίτλο του νήματος στην κεντρική σελίδα, διάβασα εκ παραδρομής ψυχοπατριαρχεία, και έκανα το κλικ χωρίς να έχω την παραμικρή ιδέα τι επρόκειτο να διαβάσω…

(Και –παρεμπιπτόντως– καλωσόρισες Topalidis)

m_a_a_ said:

....διάβασα εκ παραδρομής ψυχοπατριαρχεία,

Click to expand...

Εκ των οποίων οι ΗΠΑ είναι το κατεξοχήν παράδειγμα.