παγκόσμια ημέρα ποίησης 2026 - ο οβολός μου

Pequeño vals Vienés

Federico García Lorca
Μικρό βιενέζικο βαλς

του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα

En Viena hay diez muchachas,
un hombro donde solloza la muerte
y un bosque de palomas disecadas.
Hay un fragmento de la mañana
en el museo de la escarcha.
Hay un salón con mil ventanas.
¡Ay, ay, ay, ay!
Toma este vals con la boca cerrada.

Este vals, este vals, este vals,
de sí, de muerte y de coñac
que moja su cola en el mar.

Te quiero, te quiero, te quiero,
con la butaca y el libro muerto,
por el melancólico pasillo,
en el oscuro desván del lirio,
en nuestra cama de la luna
y en la danza que sueña la tortuga.
¡Ay, ay, ay, ay!
Toma este vals de quebrada cintura.

En Viena hay cuatro espejos
donde juegan tu boca y los ecos.
Hay una muerte para piano
que pinta de azul a los muchachos.
Hay mendigos por los tejados.
Hay frescas guirnaldas de llanto.
¡Ay, ay, ay, ay!
Toma este vals que se muere en mis brazos.

Porque te quiero, te quiero, amor mío,
en el desván donde juegan los niños,
soñando viejas luces de Hungría
por los rumores de la tarde tibia,
viendo ovejas y lirios de nieve
por el silencio oscuro de tu frente.
¡Ay, ay, ay, ay!
Toma este vals del "Te quiero siempre".

En Viena bailaré contigo
con un disfraz que tenga
cabeza de río.
¡Mira qué orilla tengo de jacintos!
Dejaré mi boca entre tus piernas,
mi alma en fotografías y azucenas,
y en las ondas oscuras de tu andar
quiero, amor mío, amor mío, dejar,
violín y sepulcro, las cintas del vals.

Στη Βιέννη έχει δέκα κοπέλες,
έναν ώμο όπου σπαράζει ο θάνατος
κι ένα δάσος βαλσαμωμένα περιστέρια.
Έχει ένα θραύσμα χαραυγής
στο μουσείο της πάχνης.
Ένα σαλόνι με χίλια παράθυρα.
Αχ, αχ, αχ, αχ!
Πάρε το βαλς αυτό με το στόμα κλειστό.

Το βαλς, το βαλς, το βαλς αυτό
του ναι, του κονιάκ και του θανάτου
που βουτά την ουρά του στη θάλασσα.

Σ’ αγαπώ, σ’ αγαπώ, σ’ αγαπώ,
στην πολυθρόνα και το νεκρό βιβλίο,
στον μελαγχολικό διάδρομο,
στη σκοτεινή σοφίτα του κρίνου,
στο κρεβάτι μας, του φεγγαριού κρεβάτι,
και στον χορό που ονειρεύεται η χελώνα.
Αχ, αχ, αχ, αχ!
Πάρε το βαλς αυτό με τη σπαστή τη μέση.

Στη Βιέννη έχει τέσσερις καθρέφτες
όπου το στόμα σου παίζει με την ηχώ.
Έχει έναν θάνατο για πιάνο
που βάφει τα αγόρια γαλάζια.
Έχει ζητιάνους στα κεραμίδια.
Έχει φρέσκες γιρλάντες θρήνων.
Αχ, αχ, αχ, αχ!
Πάρε το βαλς αυτό που ξεψυχά στην αγκαλιά μου.

Γιατί σ’ αγαπώ, σ’ αγαπώ, αγάπη μου,
στη σοφίτα όπου παίζουν τα παιδιά,
ονειρεύομαι παλιά ουγγαρέζικα φώτα
στους ήχους του ζεστού απομεσήμερου,
βλέπω χιονάτα πρόβατα και κρίνους
στη σκοτεινή σιωπή στο μέτωπό σου.
Αχ, αχ, αχ, αχ!
Πάρε το βαλς αυτό του «Πάντα σ’ αγαπώ».

Στη Βιέννη θα χορέψω μαζί σου
φορώντας μεταμφίεση
με ποταμού κεφάλι.
Δες τους υάκινθους στην όχθη μου!
Το στόμα μου αφήνω ανάμεσα στα πόδια σου,
την ψυχή μου σε φωτογραφίες και αγάπανθους,
και στα σκούρα κύματα της περπατησιάς σου
θέλω, αγάπη μου, αγάπη μου, ν’ αφήσω,
βιολί και μνήμα, τις κορδέλες του βαλς.

Πρόσφατα παρέδωσα τη μετάφραση ενός κόμικς όπου υπήρχε ένα παράθεμα από το ποίημα του Γκαρθία Λόρκα «Μικρό βιενέζικο βαλς». Με την αφορμή αυτή, κάθισα και μετέφρασα ολόκληρο το ποίημα και το αναρτώ σήμερα για την παγκόσμια ημέρα ποίησης.

Το παράθεμα εμφανίζεται στο κόμικς “Je suis un ange perdu” (γαλλικό πρωτότυπο) / “Soy un ángel caído” (ισπανικό πρωτότυπο) του Καταλανού δημιουργού Jordi Lafebre, ένα αστυνομικό θρίλερ με ιστορικές, κοινωνικές και ψυχαναλυτικές προεκτάσεις, που εκτυλίσσεται στη Βαρκελώνη. Θα κυκλοφορήσει σύντομα από τις εκδόσεις Μικρός Ήρως με πιθανό τίτλο «Έκπτωτος άγγελος».

Στον στίχο “de sí, de muerte y de coñac” η λέξη “sí” μπορεί να είναι είτε αυτοπαθής αντωνυμία είτε επίρρημα κατάφασης. Επέλεξα τη δεύτερη ερμηνεία, διότι μου φάνηκε πιο συνεπής με το κλίμα του ποιήματος και διότι διευκολύνει τη δημιουργία ενός αρμονικού στίχου στα ελληνικά.

Στον παρακάτω σύνδεσμο υπάρχουν δύο άλλες μεταφράσεις του ποιήματος από εκλεκτούς συναδέλφους που εκτιμώ πολύ, τον Βασίλη Λαλιώτη και τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο. Έχω μόνο μια μικρή αντίρρηση για την επιλογή του Λαλιώτη να αποδώσει το «mañana» ως «αύριο»: εφόσον προηγείται το θηλυκό άρθρο «la», είναι σαφές ότι αναφέρεται στο ουσιαστικό που σημαίνει «πρωί». Αλλά στην τελική πρόκειται για ποίηση, όπου οι μεταφραστές γινόμαστε ποιητές και δικαιούμαστε να πάρουμε μια μεταφραστική ποιητική άδεια.
1 ποίημα του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα από το Poeta en Nueva York (1930) σε 2 μεταφράσεις

Στην παρακάτω ανάρτηση θα βρείτε άλλη μια μετάφραση του ποιήματος, από τον Τάκη Βαρβιτσιώτη:
Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα

Κι εδώ μια αγγλική εκδοχή του ποιήματος:
Soñando viejas luces de Hungría

Και φυσικά δεν μπορεί να λείπει η διασκευή του Λέοναρντ Κοέν:
Leonard Cohen - Take This Waltz (Official Live in London 2008)

Καταθέστε κι εσείς τον οβολό σας αν θέλετε.

Η ανάρτηση αυτή έχει ανέβει και στο μπλογκ μου.
 
Last edited:
Έχει, βέβαια, οβολούς κι οβολούς… Εδώ κατέθεσες κεφάλαιο, όχι αστεία… Εγώ πενταροδεκάρες έχω να συνδράμω…

Με ιντριγκάρει από πιτσιρίκι η μετάφραση ποίησης, αλλά δεν το 'χω επιχειρήσει ποτέ στα σοβαρά…
Μικρός είχα πειραματιστεί σε κάτι τεφτέρια να δω τι γίνεται έτσι και πάω να αποδώσω στα ελληνικά Nils Ferlin

Τα τελευταία χρόνια, πάλι, έχω θυμηθεί στη χάξη και τη φέξη τον έτερο αγαπημένο μου Σουηδό βάρδο, Carl Michael Bellman… Άλλη φάση εντελώς… Αυτός τα μελοποιούσε κιόλας. Και οκέι, η μελοποίηση μπορεί σε πολλές περιπτώσεις να ήταν ένα κολάζ θεμάτων, λίγο πολύ κλεμμένων από κλασική μουσική, αλλά στιχουργικά ο τύπος θεωρώ ότι ήταν τζιμάνι απ' τα λίγα. Ενδεικτική η περιγραφή της αγγλικής Βίκη: He has been compared to Shakespeare, Beethoven, Mozart, and Hogarth, but his gift, using elegantly rococo classical references in comic contrast to sordid drinking and prostitution—at once regretted and celebrated in song—is unique. Ξερωγώ; Κρίμα είναι ν' αγνοείται η ύπαρξή του και το έργο του λέω…

Σας μεταφράζω λοιπόν τις τέσσερις πρώτες (απ' τις συνολικά οχτώ) στροφές από το άσμα Så lunka vi så småningom: So we gradually amble, το αποδίδει η αγγλική Βίκη, αν και ένα eventually θα μου φαινόταν πιο ακριβές… Εδώ μπορείτε να το ακούσετε κιόλας, σε εκτέλεση Fred Åkerström (επίσης αδυναμία μου), για να έχετε και μια αίσθηση του μέτρου. Παραθέτω κι επ' αυτού ένα σχόλιο της Βίκη: The musicologist Richard Engländer calls the song especially interesting for its use of a march from a key moment in [Johann Gottlieb] Naumann's opera Gustaf Wasa: the King's nocturnal monologue in his tent, where he debates whether to capitulate or to fight. The melody's military associations are reworked into a song of contempt for death. Η διατήρηση του μέτρου αποτέλεσε και την βασική μου προτεραιότητα – ενίοτε (αν και όχι τραγικά πολλές φορές) εις βάρος της ρίμας, και, φυσικά, της ακρίβειας… σε μια, κατά τ' άλλα, αρπακολατζίδικη απόπειρα εικοσιτετραώρου… Τι λέτε; Να το συνεχίσω ή δεν τραβάει; Και no confirmation bias, παρακαλώ…

Så lunka vi så småningom
[Fredmans sång nr 21]

Carl Michael Bellman
Με βήμα φεύγουμε βαρύ
[το υπ' αριθμόν 21 άσμα του Φρέντμαν]

του Καρλ Μίκαελ Μπέλμαν
Så lunka vi så småningom
Från Bacchi buller och tumult,
När döden ropar, Granne kom,
Ditt timglas är nu fullt.
Du Gubbe fäll din krycka ner,
Och du, du Yngling, lyd min lag,
Den skönsta Nymf som åt dig ler
Inunder armen tag.
Tycker du att graven är för djup,
Nå välan så tag dig då en sup,
Tag dig sen dito en, dito två, dito tre,
Så dör du nöjdare.

Du vid remmare och press,
rödbrusig och med hatt på sned,
snart skrider fram din likprocess
I några svarta led;
Och du som pratar där så stort,
Med band och stjärnor på din rock,
Ren snickarn kistan färdig gjort,
Och hyvlar på dess lock.
Tycker du att graven är för djup,
Nå välan så tag dig då en sup,
Tag dig sen dito en, dito två, dito tre,
Så dör du nöjdare.

Men du som med en trumpen min,
Bland riglar, galler, järn och lås,
Dig vilar på ditt penningskrin,
Innom din stånda bås;
Och du som svartsjuk slår i kras
Buteljer, speglar och pokal;
Bjud nu god natt, drick ut ditt glas,
Och hälsa din rival;
Tycker du att graven är för djup,
Nå välan så tag dig då en sup,
Tag dig sen dito en, dito två, dito tre,
Så dör du nöjdare.

Och du som under titlars klang,
Din tiggarstav förgyllt vart år,
Som knappast har, med all din rang,
En skilling till din bår;
Och du som ilsken, feg och lat,
Fördömmer vaggan som dig välft,
Och ändå dagligt är plakat
Till glasets sista hälft;
Tycker du att graven är för djup,
Nå välan så tag dig då en sup,
Tag dig sen dito en, dito två, dito tre,
Så dör du nöjdare.
Με βήμα φεύγουμε βαρύ
από του Βάκχου το αλαλούμ
ο Χάρος, Γείτονα, σαν πει,
η κλεψύδρα σου είναι φουλ.
Συ, γέρο, άστο δεκανίκι
κι άκου, εσύ, καλά, μικρέ:
την πιο ωραία που βρεις νύμφη
πάρ' την αγκαζέ.
Αν ο τάφος σού πέφτει βαθύς
τότε βάλε μια γουλιά να πιεις.
Πιες μετά, άλλη μια, κι άλλες δυο, κι άλλες τρεις,
να πας πιο ευτυχής!

Εσύ που πίνεις και τρυγάς,
σαν ν' αναψοκοκκίνισες!
Σε λίγο σηκωτός θα πας,
στα μαύρα θα σε κλαιν!
Κι εσύ που λόγια λες μεγάλα,
γαλονάς, καμαρωτός,
την κάσα ετοιμοπλανισμένη
σου 'χει ο μαραγκός.
Αν ο τάφος σού πέφτει βαθύς
τότε βάλε μια γουλιά να πιεις.
Πιες μετά, άλλη μια, κι άλλες δυο, κι άλλες τρεις,
να πας πιο ευτυχής!

Μα συ που μ' ύφος σκυθρωπό
αράζεις μες στις σιδεριές
με κουμπαρά προσκέφαλο,
εσώκλειστος εφές·
κι εσύ που από τη ζήλια σπας
φλασκιά, καθρέφτες, γυαλικά,
καληνύχτισε και πες
του αντίζηλού σου γειά!
Αν ο τάφος σού πέφτει βαθύς
τότε βάλε μια γουλιά να πιεις.
Πιες μετά, άλλη μια, κι άλλες δυο, κι άλλες τρεις,
να πας πιο ευτυχής!

Κι εσύ που χρόνια χρύσωνες
της ζητιανιάς σου το ραβδί,
ούτε για στέγη, κόλακα,
ο παράς σου δεν αρκεί.
Κι εσύ νταή, δειλέ κι οκνέ,
την κούνια σου που απαξιοίς
μα που συχνά σωριάζεσαι
στουπί φαρδύς πλατύς.
Αν ο τάφος σού πέφτει βαθύς
τότε βάλε μια γουλιά να πιεις.
Πιες μετά, άλλη μια, κι άλλες δυο, κι άλλες τρεις,
να πας πιο ευτυχής!

Στο προσωπικό μπλογκ του John Irons μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρη τη μετάφρασή του στα αγγλικά από το 2014.
Στο λήμμα της αγγλικής Βίκης που παρέθεσα νωρίτερα βρίσκετε και τη δεύτερη στροφή σε μετάφραση Paul Britten Austin (1977).
 
Back
Top