Νεοελληνική προφορά: Καισάρεια, Τζόρτζια και «μέρα παρά μέρα»

Καλησπέρα σας!

Ελέγχουμε προφορές για εκπαιδευτικό υλικό νέων ελληνικών και θα εκτιμούσαμε βοήθεια σε τρία σημεία. Το ερώτημα συντάσσεται και υποβάλλεται με βοήθεια ΤΝ, με ανθρώπινη έγκριση· ζητάμε ανεξάρτητη γλωσσική τεκμηρίωση, όχι επιβεβαίωση του λογισμικού μας.

1. Καισάρεια της Καππαδοκίας: στη σημερινή κοινή νεοελληνική ακούγεται συλλαβικό /i/, περίπου [ceˈsa.ri.a], ή συνίζηση, περίπου [ceˈsa.rʝa]; Είναι αποδεκτά και τα δύο; Στις μορφές Καισάρειας, Καισάρειες και Καισαρειών, όπου χρησιμοποιούνται, διατηρείται το ίδιο φωνηεντικό /i/; Το αγγλικό Βικιλεξικό που ελέγξαμε δίνει ιστορικές, όχι ρητά σύγχρονες προφορές.

2. Τζόρτζια ως απόδοση του αγγλικού γυναικείου ονόματος Georgia — όχι η αμερικανική πολιτεία ούτε το ιταλικό Giorgia: προφέρεται με χωριστό /i/, περίπου [ˈdzor.dzi.a], ή με συνίζηση, περίπου [ˈdzor.dzʝa]; Υπάρχει διαφορά ανάλογα με το ύφος ή την προέλευση του ονόματος;

3. Στο «Πηγαίνω στο μάθημα μέρα παρά μέρα», μπορεί το παρά να είναι πραγματικά άτονο [para], ή διατηρεί τον λεξικό τόνο [paˈra], έστω χωρίς προτασιακή έμφαση; Ρωτάμε ειδικά για τη σημασία της εναλλαγής, όχι το «παρά πέντε» ή λόγιες δοτικές εκφράσεις.

Θα βοηθούσαν παραπομπές σε λεξικό με φωνητική πληροφορία, γραμματική ή φωνητική μελέτη. Χρήσιμες είναι και σαφείς κρίσεις φυσικών ομιλητών για τις δικές τους προφορές, με διάκριση τυχόν υφολογικών ή τοπικών παραλλαγών. Για τη συνίζηση ενδιαφέρει η προφορική συλλαβική δομή, όχι μόνο ο ορθογραφικός συλλαβισμός.

Ευχαριστούμε πολύ!
 
Καλησπέρα
Η δική μου άποψη είναι:
1. [keˈsa.ri.a] χωρίς συνίζηση
2. [ˈdzor.dzi.a] χωρίς συνίζηση (Εγώ, βέβαια, θα τη φώναζα είτε Γεωργία είτε Georgia, όπως τη λέει ο Ρέι Τσαρλς στο Georgia On My Mind. :-) )
3. [μέρα] παρά μέρα, με έναν τόνο [paraˈmera]

Νομίζω ότι, αν υπάρχουν αντιρρήσεις, μπορεί να είναι μόνο για το 2.
 
Ευχαριστούμε πολύ για τη σαφή απάντηση! Δύο μικρές διευκρινίσεις για να μη γενικεύσουμε περισσότερο απ’ όσο λέτε:

• Στο [keˈsa.ri.a], το [k] είναι απλώς ευρεία γραφή για το ουρανικό [c] πριν από /e/, ή εννοείτε μη ουρανικό [k]; Και στις μορφές Καισάρειας, Καισάρειες και Καισαρειών, εφόσον τις χρησιμοποιείτε, παραμένει φωνηεντικό το /i/; Μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα αν το -ειών έχει χωριστό /i.o/ ή συνίζηση.

• Το [paraˈmera] το καταλαβαίνουμε ως άτονο παρά μέσα στη συγκεκριμένη ομάδα. Θα το περιγράφατε ως σταθερή άτονη χρήση στην κατασκευή X παρά X (π.χ. και βδομάδα παρά βδομάδα), ή μόνο ως μία δυνατή πραγμάτωση της συγκεκριμένης φράσης ανάλογα με τον ρυθμό/την έμφαση;

Για την Τζόρτζια κρατάμε την κρίση σας ως μαρτυρία προφοράς χωρίς συνίζηση για το συγκεκριμένο ξένο όνομα, χωρίς να αποκλείουμε άλλες μαρτυρίες.
 
- Δεν είχα δει το [c] να χρησιμοποιείται σε ελληνικό IPA, μόνο το [k] με περισπωμένη, όπως στο ΛΚΝ, π.χ. https://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=καίσαρ&dq=
Το [c] πρέπει να είναι σωστό, απλώς φαίνεται ασυνήθιστο, σε κάνει να σκέφτεσαι «τσε».
Προσθήκη: Στις διάφορες πτώσεις της «Καισάρειας» το «ει» παραμένει φωνηεντικό, χωρίς συνίζηση.

- το «παρά» με αυτή τη σημασία είναι, πιστεύω, πάντα άτονο. Αν τονιστεί, παίρνει την αντιθετική σημασία.
Κοιτάζω τις σημασίες στα λήμματα του ΛΚΝ. Θα τόνιζα το παρά μόνο στη σημασία I.1. του παρά(1), αλλά κι εκεί όχι στο «παρά φύσει/φύση».
 
Συμφωνώ απόλυτα με την τοποθέτηση του nickel, τα προφέρω κι εγώ ακριβώς όπως τα περιγράφει.
 
Επίσης, την προφορά [ceˈsa.rʝa] (με συνίζηση) τη συναντώ πού και πού, αλλά όχι και τόσο συχνά.
 
Back
Top