Βιβλιοθήκη & Αρχείο Εμμανουήλ Κριαρά

daeman

Moderator
Staff member
...
Ιστότοπος Εμμανουήλ Κριαρά από το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, με δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.
Aριθμεί 6.905 τίτλους και αποτελείται από 11.314 τόμους.

Όταν στις 22 Αυγούστου 2014 πέθαινε, σε ηλικία 108 ετών, ο κορυφαίος Έλληνας φιλόλογος Εμμανουήλ Κριαράς, ο πνευματικός, ο ακαδημαϊκός και ο εκπαιδευτικός κόσμος της χώρας αναγνώριζε, χωρίς καμιά υπερβολή, ότι έφευγε από τη ζωή μια από τις μεγαλύτερες μορφές της νεοελληνικής πνευματικής ζωής του 20ού αιώνα, ένας άνθρωπος που την είχε σημαδέψει ανεξίτηλα με ένα πλουσιότατο έργο και με πολυσχιδείς δραστηριότητες στους τομείς της φιλολογίας, της γλωσσολογίας και της εκπαίδευσης, όχι μόνο στην αυστηρά ερευνητική και επιστημονική τους διάσταση αλλά, εξίσου, στην πρακτική τους εφαρμογή.

Η απόφαση του μεγάλου δασκάλου να κληροδοτήσει στο Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών τη βιβλιοθήκη του και σημαντικό τμήμα του αρχείου του συνιστά, από την άλλη πλευρά, ύψιστη απόδειξη της εμπιστοσύνης του διαθέτη προς το Ίδρυμα και ουσιαστική αναγνώριση του έργου του. Η ανάδειξη της βιβλιοθήκης του Εμμ. Κριαρά και η διάθεση στην επιστημονική και την ευρύτερη κοινότητα του κληροδοτημένου στο Ινστιτούτο αρχείου του, με την καθοριστική συμβολή του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος που ανέλαβε την κάλυψη της σχετικής δαπάνης, αποτελεί για το Ίδρυμα αυτονόητο καθήκον.

Η Βιβλιοθήκη του:

Η Βιβλιοθήκη του Εμμ. Κριαρά αριθμεί 6.905 τίτλους και αποτελείται από 11.314 τόμους. Ήταν εγκατεστημένη σε δύο ακίνητά του στη Θεσσαλονίκη, στο σπίτι του, στον 2ο όροφο της πολυκατοικίας στην οδό Αγγελάκη 1, και σε ένα διαμέρισμα του 5ου ορόφου της πολυκατοικίας στην οδό Καμβουνίων 9, το οποίο ο Εμμ. Κριαράς χρησιμοποιούσε κυρίως ως αποθηκευτικό χώρο. Στο σπίτι του τα βιβλία του ο Εμμ. Κριαράς τα είχε τοποθετημένα σε διάφορους χώρους: σε μια βιβλιοθήκη πίσω από το γραφείο του, όπου προφανώς κρατούσε αυτά που χρησιμοποιούσε συχνότερα, σε μικρότερες βιβλιοθήκες στον, ενωμένο με το γραφείο, χώρο του καθιστικού, και σε βιβλιοθήκες σε άλλα δωμάτια του σπιτιού. Ταξινόμηση δεν είχε γίνει. Στο διαμέρισμα της οδού Καμβουνίων ο Εμμ. Κριαράς φύλαγε βιβλία ποικίλου περιεχομένου (και κυρίως όχι φιλολογικού-γλωσσολογικού ενδιαφέροντος) αλλά και μη διατεθειμένα αντίτυπα βιβλίων που είχε συγγράψει η σύζυγός του Αικατερίνη Στριφτού-Κριαρά.

Εκφρασμένη βούληση του Κριαρά, διατυπωμένη προφορικά όταν συνέτασσε τη διαθήκη του, ήταν, με την παραχώρηση της Βιβλιοθήκης του στο Ινστιτούτο, τα βιβλία του να είναι προσβάσιμα σε όσο το δυνατόν ευρύτερο κοινό. Με δεδομένο το πλήθος των βιβλίων, το ποικίλο περιεχόμενό τους που δεν ήταν απαραίτητα φιλολογικό-γλωσσολογικό αλλά ευρύτερα επιστημονικό, αλλά και το γεγονός ότι αρκετά από αυτά υπήρχαν ήδη στη Βιβλιοθήκη του Ινστιτούτου, η οποία δεν είναι δανειστική, το Δ.Σ. του Ιδρύματος αποφάσισε να χωρίσει τα βιβλία σε τρεις κατηγορίες: (α) τα βιβλία φιλολογικού-γλωσσολογικού ενδιαφέροντος που δεν υπήρχαν στη Βιβλιοθήκη του Ινστιτούτου παρέμειναν στο Ίδρυμα, έλαβαν την ένδειξη “ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΕΜΜ. ΚΡΙΑΡΑ” και στεγάζονται σήμερα στα γραφεία του Ινστιτούτου στον 1ο όροφο του Νέου Κτιρίου της Φιλοσοφικής Σχολής (αίθουσα 106Α) του Α.Π.Θ. (1.390 τίτλοι, 1.577 τόμοι), (β) βιβλία που είτε υπήρχαν στη Βιβλιοθήκη του Ινστιτούτου είτε ήταν ευρύτερου επιστημονικού ενδιαφέροντος και δεν υπήρχαν στην Κεντρική Βιβλιοθήκη του Α.Π.Θ. παραχωρήθηκαν σε αυτή, όπου έλαβαν την ένδειξη “[ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Α.Π.Θ.] ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΕΜΜ. ΚΡΙΑΡΑ – ΔΩΡΕΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ” και ενσωματώθηκαν στη συλλογή της (4.579 τίτλοι, 7.806 τόμοι), (γ) βιβλία που υπήρχαν ήδη στην Κεντρική Βιβλιοθήκη του Α.Π.Θ. παραχωρήθηκαν στην Εθνική Βιβλιοθήκη, όπου έλαβαν την ένδειξη “ΕΘΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ – ΔΩΡΕΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ” και πρόκειται να εκτεθούν σε ειδικό τμήμα της, που θα ονομάζεται “Βιβλιοθήκη Εμμ. Κριαρά” (936 τίτλοι, 1.931 τόμοι). Στους αριθμούς που αναφέρθηκαν στην αρχή πρέπει να προστεθούν 1.045 αδιάθετα αντίτυπα 3 βιβλίων της συζύγου του Εμμ. Κριαρά Αικατερίνης Στριφτού-Κριαρά, τα οποία θα δωρηθούν σε βιβλιοθήκες και άλλους ενδιαφερόμενους. Με τον τρόπο αυτό το Δ.Σ. του Ινστιτούτου θεώρησε ότι εκπληρώνεται όσο το δυνατόν καλύτερα η βούληση του δωρητή.
Αναζήτηση στη Βιβλιοθήκη: http://ins-bibl.lit.auth.gr/kriaras/search.asp?T=1


Το Αρχείο του:

Ο Εμμ. Κριαράς είχε φροντίσει εν ζωή να αξιοποιήσει μεγάλο τμήμα του αρχειακού υλικού που είχε συγκεντρώσει, και κυρίως του πλήθους των επιστολών που είχε ανταλλάξει με πρόσωπα της πνευματικής, της πολιτικής κτλ. ζωής του τόπου. Καρπός αυτής της προσπάθειας είναι οι τόμοι με την αλληλογραφία του (μεταξύ άλλων, Αλληλογραφία. Επιστολές λογίων του 20ού αιώνα, Θεσσαλονίκη, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, 2007, Αλληλογραφία Β´. Γράμματα λογοτεχνών και επιστημόνων του περασμένου αιώνα, Αθήνα, Πολύτυπο, 2007, Αλληλογραφία Γ´. Νέα γράμματα λογίων του 20ού αιώνα, Θεσσαλονίκη, 2008, Γράμματα ξένων μελετητών και άλλων λογίων, 2 τ. Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη, 2008-2011, Νέες επιστολές και έγγραφα των ετών 1924-2010, Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, 2012, Πρόσφατα γράμματά μου σε πρόσωπα και ιδρύματα, Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, 2013). Τους φακέλους του επιστολικού του αρχείου και των αυτόγραφων επιστολών Ελλήνων και ξένων λογίων τούς κληροδότησε με τη διαθήκη του στο Μουσείο Μπενάκη, στην Αθήνα. (Με τη διαθήκη του ο Εμμ. Κριαράς κληροδοτούσε επίσης στο Ίδρυμα Μπενάκη πλακέτες, τιμητικές διακρίσεις κτλ. που του είχαν απονεμηθεί κατά καιρούς, εντωμεταξυ όμως αυτές τις είχε δωρίσει εν ζωή στο Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, στον Πειραιά.) Το αρχείο για τη συγκρότηση του Λεξικού της μεσαιωνικής ελληνικής δημώδους γραμματείας το είχε ήδη κληροδοτήσει το 1997 στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, για να συνεχίσει αυτό την έκδοση του έργου.

Στο Ινστιτούτο ο Εμμ. Κριαράς κληροδότησε με τη διαθήκη του “χειρόγραφα τελειωμένων και ατελείωτων μελετών του, κλασέρ με φωτοαντίγραφα μικρών μελετημάτων του και κλασέρ με φωτοαντίγραφα κρίσεων για το έργο του”. Το μέρος του Αρχείου Εμμ. Κριαρά που παραδίδεται στη δημοσιότητα μέσω του παρόντος “Ιστότοπου Εμμ. Κριαρά” του Ινστιτούτου περιέχει κείμενα των τελευταίων δύο κατηγοριών. Αποτελείται από εννέα ντοσιέ και δύο βιβλία (τα οποία περιέχουν κρίσεις για το Λεξικό της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας), τα οποία ψηφιοποιήθηκαν και αποθηκεύτηκαν σε έντεκα ηλεκτρονικούς φακέλους, που περιέχουν: (α) δημοσιευμένα και αδημοσίευτα κείμενα πνευματικών ανθρώπων που έγραψαν ή μίλησαν για τον Εμμ. Κριαρά ή για συγκεκριμένα έργα του, (β) δημοσιεύματα στα οποία γίνεται απλή αναφορά στον Εμμ. Κριαρά, σε κάποιο έργο του, στην εκπαιδευτική και πολιτική δράση του, σε τιμητικές εκδηλώσεις ή διακρίσεις που έλαβε (ο Εμμ. Κριαράς συστηματικά αρχειοθετούσε κείμενα, π.χ. εφημερίδων ή περιοδικών, στα οποία γινόταν έστω και απλή αναφορά στο πρόσωπό του), (γ) άρθρα, εισηγήσεις, χαιρετισμούς, ομιλίες, ανοιχτές επιστολές και συνεντεύξεις του ιδίου του Εμμ. Κριαρά, (δ) ανακοινώσεις, άρθρα, ομιλίες, κείμενα ραδιοφωνικών εκπομπών που αφορούν τα ερευνητικά ενδιαφέροντα του Εμμ. Κριαρά. Συνολικά, μετά την εκκαθάριση των πολλαπλών φωτοαντιγράφων, ο αριθμός των πρωτότυπων τεκμηρίων – ψηφιακών εγγραφών ανέρχεται σε 687, που αντιστοιχούν σε 3.211 ψηφιοποιημένες σελίδες. Η ψηφιακή συλλογή με τον τίτλο “Αρχείο Εμμ. Κριαρά” καταλογογραφήθηκε με βάση τα διεθνή βιβλιοθηκονομικά πρότυπα και φιλοξενείται στο ψηφιακό αποθετήριο ανοικτής πρόσβασης της Βιβλιοθήκης του Α.Π.Θ. “Ψηφιοθήκη”.

Η απόφαση να δοθεί στη δημοσιότητα ηλεκτρονικά το συγκεκριμένο τμήμα του αρχείου συνδέεται με το γεγονός ότι σε αυτό αποτυπώνεται η συμβολή του Εμμ. Κριαρά στην επιστήμη γενικότερα, έτσι όπως αυτή αναγνωρίστηκε από εκατοντάδες ανθρώπους που μελέτησαν και έκριναν το έργο του. Από τα χειρόγραφα τελειωμένων και ατελείωτων μελετών του κάποια ήταν ήδη δημοσιευμένα και άλλα είχαν σταλεί για δημοσίευση πριν πεθάνει και εντωμεταξύ δημοσιεύθηκαν (π.χ. πέντε σύντομα βιβλία [Απόλογος βίου: συμπλήρωμα της αυτοβιογραφίας· Γράμματα συγγενών του Ψυχάρη σ’ εμένα· Πρόσφατες διαπιστώσεις για το Μισέ-Γιάννη, παππού του Ψυχάρη· Βιώματα για το Γιάννη Μηλιάδη και κρίσεις για το φιλολογικό του έργο· Χατζη-Ανδρέας Κριαράς (Ο Σφακιανός επαναστάτης του 1821, πλοιοκτήτης, οργανωτής ναυσιπλοΐας στη Σύρο)], από το Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, το 2015). (Εξαίρεση αποτελούν τα “Κατάλοιπα διδακτορικής διατριβής που δεν ολοκληρώθηκε αλλά προχώρησε αρκετά”, όπως γράφει το κουτί στο οποίο φυλασσόταν. Ο τίτλος της είναι Η γαλλική επίδραση στην Ελλάδα πριν από το 1821, και βέβαια δεν μπορεί να δοθεί στη δημοσιότητα πριν μελετηθεί ενδελεχώς και υποστεί την κατάλληλη επεξεργασία. Το ίδιο ισχύει και για μερικούς ακόμη φακέλους του αρχείου, το υλικό των οποίων πρέπει επίσης να μελετηθεί.)

Αναζήτηση στο Αρχείο: http://ins-bibl.lit.auth.gr/kriaras/search.asp?T=2
 
Top