Οι λέξεις μου στη ThessVoice

Ωραίο το διαλογάκι. Η εναλλαγή ν και λ δεν είναι και τόσο σπάνια στη λαϊκή γλώσσα, θυμηθείτε τον πνεύμονα που έγινε πλεμόνι, οπότε το άραχλα μου φαίνεται απολύτως φυσική εξέλιξη από το άραχνα και όχι λάθος. Στο σπίτι μου πάντως λέγαμε κι εμείς άραχλα και κανείς δεν σκεφτόταν αράχνες. Αναρωτιέμαι αν ο τύπος με λ επικράτησε επειδή χάθηκε η σύνδεση με την αράχνη και η λέξη έμεινε σκέτο επιτατικό του μαύρα. Ξέρει κανείς αν το Λεξικό της Ακαδημίας δίνει και πρώτες χρονολογήσεις για τον κάθε τύπο;

Topalidis said:

Ξέρει κανείς αν το Λεξικό της Ακαδημίας δίνει και πρώτες χρονολογήσεις για τον κάθε τύπο;

Click to expand...

Δες εδώ ολόκληρο το λήμμα.

Ας σημειωθεί ότι οι λέξεις άραχνος και άραχλος δεν λημματογραφούνται στο Λεξικό της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας του Εμμ. Κριαρά.

Λαιμαργίας εγκώμιον ​

Το σημερινό άρθρο διαβάζεται καλύτερα μελετώντας την εικονογράφησή του.

Ξεκίνησε από μια γαστριμαργική συνομιλία με την ΤΝ που χρησιμοποιώ για έρευνα και εικονογράφηση. Η συνομιλία μας πέρασε σε παροιμιακές φράσεις, στη Michelin και την κουζίνα της Θεσσαλονίκης, και σε κάθε λογής εδώδιμα και αποικιακά. Μετά, όρισα επίμαχες λέξεις και προκάλεσα την ΤΝ να απεικονίσει τις συνομιλίες μας, εισάγοντας όσο περισσότερα αστεία θα μπορούσε. Το αποτέλεσμα: καμιά τριανταριά διαφορετικά εδέσματα στο τραπέζι, και οι λέξεις που ζήτησα στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.

Προς βορρά ο Ρωμαίος στρατηγός Λούκουλλος, γνωστός για τα πληθωρικά γεύματα που παρέθετε. Μια φορά που τον σέρβιραν λιτά επειδή έτρωγε μόνος του, διαμαρτυρήθηκε: «Σήμερα οικονομίες; Που συντρώγω με τον Λούκουλλο;» Από αυτόν έχουμε τη φράση λουκούλλειο γεύμα.

Το τραπεζομάντιλο κάτω από τα φαγητά είναι το σκέπασμα –ή πέτασμα– που έδωσε τη φράση έφαγαν και το καταπέτασμα.

Οι ανθρωπόμορφοι πρωταγωνιστές στο κέντρο της σύνθεσης είναι, αν δεν τους γνωρίσατε, ο κύριος Αγλέουρας και ο κύριος Περίδρομος.

Ο Αγλέουρας πήρε το όνομά του από τον αρχαίο ελλέβορο, φυτό με τοξικές αλλά και φαρμακευτικές ιδιότητες. Η πιθανολογούμενη διαδρομή από τον ελλέβορο στον αγλέουρα (ελλέβορος > ελέβουρος > αλέβουρος > αλέουρος > αγλέουρος > αγλέουρας) είναι από τα πιο ενδιαφέροντα παραδείγματα για τη διαχρονία της γλώσσας μας.

Δεν είναι βέβαιο το πώς χώθηκε ο Περίδρομος στη λαίμαργη παρέα. Οι ερμηνείες είναι πολλές, αλλά καμία δεν είναι χορταστική.

Και, επιτέλους, δώστε μου εκείνον τον πλαστικό κρατήρα με τη σόδα, να χωνέψω!

ChatGPT Images / OpenAI — Τάκης Δρεπανιώτης

Λάτρεψα την κυριολεκτική απεικόνιση του περίδρομου (που πάντως δεν είναι ένα από τα ετυμολογικά σενάρια). Και φυσικά την παράθεση των εδεσμάτων με την εξαντλητική λεπτομέρεια. Βουρ, λοιπόν!

Δρ., περίμενα να δω και μερικά μηχανάκια ντελίβερι πάνω στον «περίδρομο»!

Σχετικά με τον περίδρομο:

Στην έρευνα για να βγει το αρθράκι (πριν αρχίσει τη δίαιτα αδυνατίσματος και καταλήξει στις 200-220 λέξεις) είχα εντοπίσει με την καθοδηγούμενη ερευνητική βοήθεια της Τζεπέτως τις εξής λιγότερο ή περισσότερο πιθανές προελεύσεις:

1. Το αλιευτικό δίχτυ. Ο περίδρομος ήταν το σχοινί που περιέβαλλε το δίχτυ. Ο λαίμαργος έτρωγε ολόκληρη την ψαριά, ακόμη και το σχοινί! Ερμηνεία που υιοθετείται από το Χρηστικό της Ακαδημίας.

2. Ο στομαχόπονος. Περίδρομος λεγόταν και ο έντονος κοιλόπονος από την πολυφαγία. Η έκφραση ενδέχεται να προήλθε από αυτή τη σημασία. Είναι η εκδοχή που είχα σκεφτεί εξαρχής.

3. Ο περιφερόμενος δαίμονας. Ένα δαιμονικό ον που προκαλούσε ακατάσχετη πείνα. Ερμηνεία που αναφέρει το ΛΚΝ.

4. Οι φρουροί των τειχών και το συσσίτιό τους. Περίδρομος ήταν ο διάδρομος της περιπολίας γύρω από τις οχυρώσεις. Σύμφωνα με μια θεωρία, οι φρουροί του περίδρομου στο κάστρο των Ιωαννίνων υποτίθεται ότι δικαιούνταν διπλή μερίδα.